De AVG voor je praktijk: een checklist voor psychologen en therapeuten
Als psycholoog of therapeut verwerk je gezondheidsgegevens. Voor de AVG is dat een bijzondere categorie persoonsgegevens, en daar gelden strengere regels voor. Dat klinkt zwaar, maar voor een kleine praktijk komt het neer op een overzichtelijk aantal afspraken. Deze checklist helpt je ze op een rij te zetten.
1. Weet welke gegevens je verwerkt
Begin met een verwerkingsregister: een overzicht van welke gegevens je verwerkt, waarvoor, van wie, hoe lang je ze bewaart en met wie je ze deelt. De uitzondering voor kleine organisaties geldt niet als je gezondheidsgegevens verwerkt, dus ook een eenmanspraktijk heeft er een nodig.
Houd het praktisch. Voor de meeste praktijken zijn dit de verwerkingen:
- cliëntdossier en behandeling;
- afspraken en herinneringen;
- facturatie en betalingen;
- contact met verwijzers of andere zorgverleners (alleen met toestemming of een wettelijke grondslag).
2. Informeer je cliënten
Cliënten hebben recht om te weten wat je met hun gegevens doet. Zet een privacyverklaring op je website of geef hem mee bij de intake. Noem daarin welke gegevens je vastlegt, waarom, hoe lang je ze bewaart en welke rechten de cliënt heeft.
3. Sluit verwerkersovereenkomsten
Iedere partij die namens jou cliëntgegevens verwerkt, is een verwerker. Denk aan je praktijksoftware, je e-maildienst of een externe opslagdienst. Met elke verwerker heb je een verwerkersovereenkomst nodig (AVG artikel 28). Daarin staat onder meer hoe de gegevens beveiligd zijn, waar ze worden opgeslagen, welke subverwerkers er zijn en wat er gebeurt bij een datalek.
Let op:
- Waar staan de gegevens? Bij voorkeur binnen de EU.
- Krijg je je gegevens terug als je stopt? Een volledige export hoort erbij.
- Hoe snel meldt de leverancier een datalek? Jij moet zelf binnen 72 uur melden, dus de leverancier moet sneller zijn.
4. Beveilig goed, ook buiten je software
De AVG vraagt “passende” beveiliging. Voor gezondheidsgegevens ligt de lat hoog. Naast je praktijksoftware gaat het ook om je eigen apparaten:
- Tweestapsverificatie op alles waar cliëntgegevens in staan, inclusief je e-mail.
- Een versleutelde laptop en telefoon, met een schermvergrendeling.
- Geen gezondheidsinformatie via gewone e-mail of WhatsApp. Gebruik een beveiligd berichtenkanaal, zoals een cliëntportaal.
- Geen dossiers op een USB-stick of in een persoonlijke clouddienst.
- Software-updates op tijd installeren.
Werk je met een zorgdossier, dan hoort daar ook logging bij volgens NEN 7513. Lees daarover ons artikel NEN 7513 uitgelegd.
5. Weet wat je doet bij een datalek
Een datalek is meer dan een hack. Een e-mail met een verslag naar de verkeerde ontvanger of een gestolen laptop zonder versleuteling is ook een datalek.
- Leg elk datalek vast in een eigen register, ook als je het niet hoeft te melden.
- Is er een risico voor de betrokkenen, meld het dan binnen 72 uur bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
- Is het risico hoog, informeer dan ook de cliënten zelf.
6. Bewaartermijnen
Voor het medisch dossier geldt de bewaartermijn van de WGBO: in beginsel twintig jaar, gerekend vanaf het moment van de laatste wijziging. Andere gegevens bewaar je niet langer dan nodig. Voor je financiële administratie geldt de fiscale bewaarplicht van zeven jaar.
7. Rechten van je cliënten
Cliënten mogen hun dossier inzien, om een kopie vragen, onjuiste gegevens laten corrigeren en in bepaalde gevallen om vernietiging vragen. Reageer binnen een maand. Houd er rekening mee dat persoonlijke werkaantekeningen en informatie over anderen soms niet onder het inzagerecht vallen; je beroepscode geeft daar richtlijnen voor.
8. Heb je een DPIA of een functionaris gegevensbescherming nodig?
Een functionaris gegevensbescherming (FG) is verplicht bij grootschalige verwerking van gezondheidsgegevens. Voor een individuele zorgverlener of een kleine praktijk is dat meestal niet het geval.
Een DPIA (gegevensbeschermingseffectbeoordeling) is verplicht bij verwerkingen met een hoog risico. Voor een kleine praktijk met standaard software is dat vaak niet nodig, maar kijk naar de lijst van de Autoriteit Persoonsgegevens als je twijfelt, bijvoorbeeld bij nieuwe technologie of grootschalige uitwisseling.
Korte checklist
- Verwerkingsregister gemaakt
- Privacyverklaring voor cliënten
- Verwerkersovereenkomst met elke leverancier die cliëntgegevens verwerkt
- Tweestapsverificatie en versleutelde apparaten
- Geen gezondheidsinformatie via gewone e-mail of chat
- Datalekkenregister en een plan voor melden binnen 72 uur
- Bewaartermijnen vastgelegd
- Logging volgens NEN 7513 in je dossiersoftware
Hoe Zorgena helpt
Zorgena slaat alle gegevens op in de EU, maakt tweestapsverificatie verplicht voor iedereen (ook voor cliënten in het portaal), logt inzage volgens NEN 7513 en levert standaard een verwerkersovereenkomst. Berichten via het cliëntportaal vervangen gewone e-mail. Lees alles over veiligheid bij Zorgena.
Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies. Raadpleeg bij twijfel de website van de Autoriteit Persoonsgegevens of je beroepsvereniging.